İrandan ithalatta tercihli tarife talebine ait menşe belgelerinin 1 Ocak 2026 tarihi itibariyle kabul edilmemesi ancak ceza uygulanmamayarak reddiyle yetinilmesi

T.C. TİCARET BAKANLIĞI Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Sayı :E-16934678-163.01.01-00117327290 Konu :İran TTA 31.12.2025 / 117327290 DAĞITIM YERLERİNE Ülkemiz ile İran İslam Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması (TTA) 1 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir. TTA kapsamında tercihli tarifeden yararlanılmasını sağlayan ve TTA'nın Ek-II'sini oluşturan "Tercihli Menşe Kuralları ve İdari İşbirliği Yöntemleri"nin Lahikasında şablonu bulunan "menşe ispat belgesi" (Ek), anılan belgenin 11 numaralı hanesindeki "Gümrük Vizesi" başlıklı bölümün tarafların gümrük idarelerince mühür tatbik edilmek suretiyle vize edilmesini müteakip geçerlilik kazanmaktadır. Aynı zamanda, ithalatçı ülke gümrük idarelerinin kendilerine ibraz edilen menşe ispat belgesi üzerindeki gümrük mührünü kontrol edebilmeleri amacıyla; TTA Tercihli Menşe Kuralları ve İdari İşbirliği Yöntemleri'nin "Karşılıklı Yardım" başlıklı 25 inci maddesinde, taraf ülke gümrük idarelerinin birbirlerine ülkelerinde menşe ispat belgelerinin vize edilmesinde kullanılan mühür örnekleri ile bu belgelerin kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin adreslerini bildireceği hüküm altına alınmıştır. TTA'nın yanı sıra İran'ın D-8 ve TPS-OIC Anlaşmalarına da taraf olması sebebiyle, İran ile ülkemiz arasında üç farklı tercihli rejim yine üç farklı menşe kuralları seti ve üç farklı menşe ispat belgesine tabi olarak uygulanmaktadır. Bunun yanı sıra, anılan Anlaşmaların dışında kalan ve dolayısıyla tercihli tarifeden yararlanmayan ürünler için İran'daki ticaret odaları tarafından menşe şahadetnamesi (certificate of origin) düzenlenebilmektedir. Dolayısıyla, İran'dan gelen ürünlere ilişkin gümrük idarelerimize toplamda dört farklı menşe belgesi ibraz edilebilmektedir. TTA haricindeki belgeler (D-8, TPS-OIC menşe ispat belgeleri ve menşe şahadetnamesi), tabi oldukları mevzuatın cevaz vermesi sebebiyle İran'da ticaret odaları tarafından düzenlenebilmektedir. Son dönemde bazı Bölge Müdürlüklerimizin İran nezdinde başlattıkları sonradan kontrol taleplerine dair Genel Müdürlüğümüzden değerlendirme talep etmeleri üzerine konu ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Genel Müdürlüğümüzce yapılan tespitlere göre; - İran'ın TTA'nın Ek-II'sini oluşturan Tercihli Menşe Kuralları ve İdari İşbirliği Yöntemleri'nin "Karşılıklı Yardım" başlıklı 25 inci maddesinde belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyerek Bakanlığımıza menşe ispat belgelerinin sonradan kontrolünden sorumlu gümrük idarelerinin adreslerini bildirmediği, - İran'da düzenlenen menşe ispat belgelerinin "gümrük vizesi"ne ayrılmış olan 11 numaralı hanesinde gümrük mühürleri yerine İran ticaret odalarının kaşelerinin bulunduğu, - Gümrük idarelerimize ibraz edilen bu türden belgelerin İran ile aramızdaki diğer tercihli düzenlemelerden (D-8, TPS-OIC) yola çıkılarak ve belge adının İngilizce karşılığının aynı olmasından (certificate of origin) dolayı sehven kabul edildiği, - Belge isimlerinin benzerliğinden kaynaklandığı düşünülen kafa karışıklığının bu belgelerin sonradan kontrolünde de yaşandığı ve yetkili olmamalarına rağmen İran'daki ticaret odalarının bu belgelere ilişkin sonradan kontrol taleplerine yanıt verdiği ve bu yanıtların kabul edildiği, anlaşılmıştır. Bunun yanı sıra, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla yukarıda belirtilen hususlar İran makamlarına bildirilmiş ve bunların ivedilikle düzeltilerek Bakanlığımıza gerekli bildirimlerin yapılması talep edilmiştir. Bununla beraber, İran tarafından Bakanlığımıza herhangi bir malumat sağlanmamıştır. Bu itibarla, menşe ispat belgelerinin (0866 numaralı belge) TTA hükümlerine uygun olarak düzeltildiği ve eksik bildirimlerin tamamlandığına dair İran'dan yazılı bir bildirim alınana kadar; - 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla ithalatta tercihli tarife talebiyle gümrük idarelerimize ibraz edilen menşe ispat belgelerinin kabul edilmemesi, - İbraz edilen belgelere dair ceza tatbik edilmeyerek tercihli tarife talebinin reddiyle yetinilmesi, - 1 Ocak 2026 öncesi işlemlere dair geriye dönük bir tedbir alınmaması, - Devam eden sonradan kontrol taleplerinin yükümlü lehine sonuçlandırılması, - Yeni sonradan kontrol taleplerinde bulunulmaması uygun görülmüştür. Konuya ilişkin olarak İran'dan alınacak bilgiler Genel Müdürlüğümüzce değerlendirilecek ve işbu yazımızda belirtilen tasarruflar gözden geçirilebilecektir. Bilgileri ile gereğini arz/rica ederim. Hüsnü DİLEMRE Bakan a. Genel Müdür Ek: 1- İran Menşe İspat Belgesi - Şablon 2- İran TTA metni Dağıtım: Gereği: Bilgi: Tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine Gümrükler Genel Müdürlüğüne Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğüne Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına MENŞE İSPAT BELGESİ (CERTIFICATE OF ORIGIN) 1. İhracatçı (Adı, açık adres, ülke) Exporter (Name, full address, country) Menşe İspat Belgesi (Certificate Of Origin) No A 000000 - TR Form doldurulmadan önce arkadaki notları okuyunuz. See notes overleaf before completing this form. 2. Certificate of Origin used in preferential trade between 3. Eşyanın gönderildiği şahıs (Ad, açık adres, ülke) (İsteğe bağlı) Consignee (Name, full address, country) (Optional) …………………………. ve (and) …………………………. Uygun ülkeleri ekleyiniz (Insert appropriate countries) arasındaki tercihli ticarette kullanılacak Menşe İspat Belgesi 4. Ürünlerin menşeli sayıldığı ülke 5. Varış Ülkesi Country, which the products are Country of considered as originating destination 6. Taşımaya ilişkin bilgiler (Tercihe bağlı) 7. Gözlemler Remarks Transport details (Optional) 8. Kalem Sayısı; Marka ve İşaretler; Kolilerin sayısı ve türü[1]; 9. Brüt ağırlık (kg) veya 10. Faturalar Eşyanın tanımı diğer ölçüler (litre, m3, vs) (Tercihe bağlı) Item number; Marks and numbers; Number and kind of packages (1); Gross mass (kg) or other Invoices Description of goods measure (litres, m3, etc.) (Optional) 11. GÜMRÜK VİZESİ CUSTOMS ENDORSEMENT Onaylanan Beyan 12. İHRACATÇI BEYANI DECLARATION BY THE EXPORTER Aşağıda imzası bulunan ben, yukarıda belirtilen eşyanın Declaration certified bu belgenin düzenlenmesi için gerekli olan koşullara İhracat Belgesi[2] uygun olduğunu beyan ederim. Export document (2) I, the undersigned, declare that the goods described FGoürmmr:ük İdaresi No: Mühür / Stamp Customs office above meet the conditions required for the issue of this certificate. Çıkış ülkesi Issuing country 13. DOĞRULUĞUN KONTROLÜ İSTEMİ REQUEST FOR VERIFICATION, to 14. KONTROLÜN SONUCU RESULT OF VERIFICATION Yapılan kontrol bu belgenin (1) Verification carried out shows that this certificate(1) ◻ Belirtilen gümrük idaresince düzenlendiğini ve içerdiği bilgilerin doğru olduğunu göstermektedir. was issued by the customs office indicated and that the information contained therein is accurate. ◻ doğruluk ve kurallara uygunluk koşullarına cevap vermediğini göstermektedir. (Ekteki açıklamalara bakınız.) does not meet the requirements as to authenticity and accuracy (see remarks appended). Bu belgenin doğruluğunun ve kurallara uygunluğunun onaylanması talep edilmektedir. Verification of the authenticity and accuracy of this certificate is requested. Yer ve Tarih (Place and date) Mühür / Stamp İmza (Signature) Yer ve Tarih (Place and date) Mühür / Stamp İmza (Signature) (1) Uygun kutuya (x) işareti koyunuz. Insert X in the appropriate box. [1] Eşya ambalajlı değilse, yerine göre eşyaların sayısını veya "dökme" olduğunu belirtiniz. If goods are not packed, indicate number of articles or state «in bulk » as appropriate. [2] Yalnız ihracatçı ülke veya alan kurallarının gerekli gördüğü yerleri doldurunuz. Complete only where the regulations of the exporting country or territory require.