Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun (Mülga)
12.03.2021 tarihinde 7223 sayılı
ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU
Yürürlüğe girecektir.
4703 SAYILI ÜRÜNLERE İLİŞKİN
TEKNİK MEVZUATIN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASINA DAİR KANUN (ÇERÇEVE KANUN)
Resmi Gazete tarih ve
sayısı: 11 Temmuz 2001 - 24459 Yürürlük tarihi: 11 Ocak 2002
Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı 2013-4284
CE İşareti Yönetmeliği (2011-2588
Sayılı BKK)
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği
Düzenlenmemiş Alanda Karşılıklı Tanıma Yönetmeliği
Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik
Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliği
(2011-2621
Sayılı BKK)
Tasarruflu Yazılar 1 2
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1-Bu Kanunun amacı; ürünlerin piyasaya arzı, uygunluk
değerlendirmesi, piyasa gözetimi ve denetimi ile bunlarla ilgili olarak
yapılacak bildirimlere ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Gerekçe: Bu Kanun'un
amacı, ülkemizin dünya piyasalarına ve dış ticaretimizin yaklaşık yarısını
gerçekleştirdiğimiz Avrupa Birliği (AB)'ne tam entegrasyonu ile Dünya Ticaret
Örgütü Kuruluş Anlaşması eki Ticarette Teknik Engeller Anlaşması ve AB-Türkiye
Gümrük Birliği'nin son dönemine ilişkin kuralları belirleyen 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi
Kararı çerçevesindeki taahhütlerimizin yerine getirilmesini sağlamaya yönelik
olarak; ürünlerin piyasaya arz koşullarını, uygunluk değerlendirmesi olarak
anılan ürünün ilgili teknik düzenlemesine uygun ve güvenli olup olmadığının
test edilmesine ve belgelendirilmesine ilişkin esasları, piyasa gözetimi ve
denetimi ile AB Komisyonu ve AB üyesi ülkelere yapılacak bildirimlere ilişkin
usul ve esasları belirlemektir. Uluslararası kuralların ve AB'nin bu konudaki
mevzuatının öngördüğü sistemin ülkemizde de tesisini sağlamak üzere yasal bir
zemin oluşturmayı amaçlayan bu Kanun ayrıca, yürürlükteki mevzuatımızın
yukarıda belirtilen hususlardaki eksikliklerinin veya farklılıklarının
giderilmesine imkan tanıyacak ortak temel kuralları da belirlemektedir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; ürünlerin piyasaya arz koşullarını,
üretici ve dağıtıcıların yükümlülüklerini, uygunluk değerlendirme
kuruluşlarını, onaylanmış kuruluşları, piyasa gözetimi ve denetimini, ürünün
piyasaya arzının yasaklanmasını, toplatılmasını, bertarafını ve bunlarla ilgili
olarak yapılacak bildirimleri kapsar.
Gerekçe: Bu Kanun, ürünlerin piyasaya arz koşullarını ve bu koşulların yerine
getirilmesi hususunda üretici ve dağıtıcıların yükümlülüklerini; yetkili
Bakanlık ve kamu kuruluşlarınca yapılacak veya bunlar tarafından yaptırılacak
piyasa gözetimi ve denetimini; teknik düzenlemesine uygun olmayan veya güvenli
olmayan ürünle ilgili olarak alınacak tedbirler ve ilgililer hakkında
uygulanacak müeyyideleri kapsar.
Diğer taraftan, uygunluk
değerlendirme kuruluşları ve onaylanmış kuruluşlar ile yukarıda ifade edilen
hususlarla ilgili olarak uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan taahhütlerimiz
çerçevesinde ilgili taraflara yapılacak bildirimler de bu Kanun kapsamında yer
almaktadır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a) Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
b) Komisyon : Avrupa Birliği Komisyonunu,
c) Ürün: Piyasaya arz edilmesi hedeflenen tüm ürünleri,
d) Son ürün: İlgili teknik düzenlemeye uygunluğu gösteren aynı belgeler
kapsamındaki ürünlerden piyasaya en son arz edileni,
e) Güvenli ürün: Kullanım süresi içinde, normal kullanım koşullarında
risk taşımayan veya kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan ve temel gerekler
bakımından azami ölçüde koruma sağlayan ürünü,
f) Temel gerekler: Ürünün; insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve
bitki yaşam ve sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması açısından sahip olması
gereken asgari güvenlik koşullarını,
g) Üretici: Bir ürünü üreten, imal eden, ıslah eden veya ürüne adını,
ticari markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini üretici
olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi; üreticinin Türkiye dışında olması
halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya
ithalatçıyı; ayrıca, ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün
güvenliğine ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kişiyi,
h) Dağıtıcı: Ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün
güvenliğine ilişkin özelliklerini etkilemeyen gerçek veya tüzel kişiyi,
i) Standart: Üzerinde mutabakat sağlanmış olan, kabul edilmiş bir kuruluş
tarafından onaylanan, mevcut şartlar altında en uygun seviyede bir düzen
kurulmasını amaçlayan, ortak ve tekrar eden kullanımlar için ürünün
özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirmesi işlemleri
hususlarından biri veya birkaçını belirten ve uyulması ihtiyari olan
düzenlemeyi,
j) Teknik düzenleme: Bir ürünün, ilgili idari hükümler de dahil olmak
üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili
terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk
değerlendirmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten ve
uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
k) Piyasaya arz: Ürünün, tedarik veya kullanım amacıyla bedelli veya
bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti,
l) Yetkili kuruluş: Ürünlere ilişkin mevzuat hazırlamaya ve yürütmeye
yasal olarak yetkili bulunan ve bu Kanun hükümlerini kendi görev alanına giren
ürünler itibarıyla uygulayacak olan kamu kurum veya kuruluşunu,
m) Uygunluk değerlendirmesi: Ürünün, ilgili teknik düzenlemeye
uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine
ilişkin her türlü faaliyeti,
n) Uygunluk değerlendirme kuruluşu: Ürünün, ilgili teknik düzenlemeye
uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine
ilişkin faaliyette bulunan özel veya kamu kuruluşunu,
o) Onaylanmış kuruluş: Test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları
arasından, bir veya birden fazla teknik düzenleme çerçevesinde uygunluk
değerlendirme faaliyetinde bulunmak üzere, yetkili kuruluş tarafından
belirlenerek, bu Kanunda ve ilgili teknik düzenlemede belirtilen esaslar
çerçevesinde yetkilendirilen özel veya kamu kuruluşunu,
p) Uygunluk işareti: Bir ürünün, ilgili teknik düzenlemede yer alan
gereklere uygun olduğunu ve ilgili tüm uygunluk değerlendirmesi işlemlerine
tabi tutulduğunu gösteren işareti,
r) Modül: İlgili mevzuat gereğince, ürünün taşıdığı risklere göre hangi
uygunluk değerlendirmesi işlemlerine tabi tutulacağını gösteren yollardan her
birini,
s) Piyasa gözetimi ve denetimi: Yetkili kuruluşlar tarafından, ürünün
piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya ürün piyasada iken ilgili teknik
düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli olup olmadığının
denetlenmesi veya denetlettirilmesini,
t) İyi uygulama kodu: İlgili sektördeki mevcut teknoloji düzeyi ve
bilimsel kriterler çerçevesindeki sağlık ve güvenliğe ilişkin uygulama
esaslarını
ifade eder
İKİNCİ
BÖLÜM
Ürünlere
İlişkin Teknik Düzenlemeler, Ürünlerin Piyasaya Arzında Üreticilerin ve
Dağıtıcıların Yükümlülükleri
Ürünlere ilişkin teknik
düzenlemeler
Madde 4- Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler yetkili
kuruluşlar tarafından hazırlanır.
Yetkili kuruluşlar, teknik düzenlemeleri insan sağlığının, can ve mal
güvenliğinin, çevrenin, hayvan ve bitki sağlığının veya tüketicinin korunması
veya enerji verimliliğinin sağlanması gibi bir kamu yararını gözeterek,
rekabeti engellemeyecek şekilde ve gözettiği amacın ötesine geçmeyen, uygun,
orantılı, açık ve uygulanabilir hükümler koyarak hazırlar. (01.07.2017 tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile
eklenmiştir)
Gerekçe: Ülkemizde
halihazırda ilgili Bakanlıklar, görev ve teşkilat kanunlarıyla kendi yetki
alanlarında olan sektörler ve ürünlerle ilgili olarak teknik mevzuat
hazırlamakta ve uygulamaktadır. Bu madde ile, gerek AB mevzuatına uyum
çerçevesinde gerekse ulusal düzenlemeler kapsamında ürünlerle ilgili olarak
hazırlanması gereken teknik mevzuatın yine söz konusu yetkili kuruluşlar
(ilgili Bakanlıklar veya diğer kamu kuruluşları) tarafından hazırlanacağı hükme
bağlanmaktadır. Örneğin, gıda maddeleriyle ilgili teknik düzenlemeleri
hazırlamaya Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı, makinalar ve
asansörlerle ilgili teknik düzenlemeleri hazırlamaya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı,
kişisel korunma donanımları ile ilgili teknik düzenlemeleri hazırlamaya Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkili bulunmaktadır.
Ürünlerin
piyasaya arzında üreticilerin ve dağıtıcıların yükümlülükleri
Madde 5- Piyasaya arz edilecek yeni ürünlerin ilgili teknik
düzenlemeye uygun olması zorunludur. Bu hüküm, kullanılmış olmakla birlikte
değişiklik yapılarak piyasaya tekrar arz edilmesi hedeflenen ürünler ile Avrupa
Birliği üyesi ülkeler dışındaki ülkelerden ithal edilen eski ve kullanılmış
ürünlere de uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen hususlarda düzenlemeler yapmaya, sınırlamalar
getirmeye ve istisnalar tanımaya Cumhurbaşkanı[1]
yetkilidir.
Üretici, piyasaya sadece güvenli ürünleri arz etmek zorundadır. Teknik
düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik
düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; ulusal veya
uluslararası standartlara; bunların olmaması halinde ise söz konusu sektördeki
iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin güvenliğe
ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Üretici, güvenli olmadığı tespit edilen ürünün kendisi tarafından
piyasaya arz edilmediğini veya ürünün güvenli olmaması halinin ilgili teknik
düzenlemeye uygunluktan kaynaklandığını ispatladığı takdirde sorumluluktan
kurtulur.
Bir ürünün güvenli kabul edilmesi için; ürünün bileşimi, ambalajlanması,
montaj ve bakımına ilişkin talimatlar da dahil olmak üzere özellikleri; başka
ürünlerle birlikte kullanılması öngörülüyorsa bu ürünlere yapacağı etkiler;
piyasaya arzı, etiketlenmesi, kullanımı ve bertaraf edilmesi ile ilgili
talimatlar ve üretici tarafından sağlanacak diğer bilgiler ve ürünü
kullanabilecek risk altındaki tüketici grupları açısından
değerlendirildiğinde, temel gerekler bakımından azami ölçüde koruma sağlaması
gerekir.
Daha güvenli bir ürünün üretilmesinin mümkün olması veya piyasada daha az
risk taşıyan ürünlerin mevcut olması, ilgili teknik düzenlemede aksi
belirtilmedikçe, bir ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez.
Üretici, ürünün öngörülen kullanım süresi içinde, yeterli uyarı
olmaksızın fark edilemeyecek nitelikteki riskleri hakkında tüketicilere gerekli
bilgiyi sağlamak, özelliklerini belirtecek şekilde ürünü işaretlemek;
gerektiğinde piyasaya arz edilmiş ürünlerden numuneler alarak test etmek,
şikayetleri soruşturmak ve yapılan denetim sonuçlarından dağıtıcıları haberdar
etmek, riskleri önlemek amacı ile ürünlerin toplatılması ve bertarafı da dahil
olmak üzere gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Üretici, ilgili teknik düzenlemede belirtilen tüm belgeleri; bu belgeler
kapsamındaki son ürünün yurt içinde üretiliyor ise üretildiği, ithal ise ithal
edildiği tarihten itibaren ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre, bu
sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca
muhafaza etmek ve istenilmesi halinde yetkili kuruluşlara ibraz etmekle
yükümlüdür.
Dağıtıcı, sahip olduğu bilgiler çerçevesinde, güvenli olmadığını bildiği
ürünleri piyasaya arz edemez. Dağıtıcı, faaliyetleri çerçevesinde, ürünlerin
taşıdığı riskler ve bu risklerden korunmak için alınması gereken önlemler
hakkında ilgililere bilgi verir. Üreticinin tespit edilemediği durumlarda,
yetkili kuruluşça belirlenecek süre içinde üreticinin veya malı tedarik ettiği
kişinin kimliğini bildirmeyen dağıtıcı, üretici olarak kabul edilir. Dağıtıcılar, teknik düzenlemelerle kendilerine
getirilen yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır(01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile eklenmiştir).
Uygunluk işaretinin veya uygunluk değerlendirme işlemleri sonucunda
verilen belgelerin tahrif veya taklit edilmesi, usulüne uygun olmadan
kullanılması yasaktır.
CE İşareti Uygulamasına
İlişkin Tebliğ 2004-09
CE İşaretinden Muafiyet
2004-7448 BKK
Tasarruflu Yazılar 1
-----------------------------------------------
Gerekçe: Bu madde ile
mevcut uygulamaya paralel olarak, gerek yurt içinde üretilmiş gerek ithal
edilmiş olsun, piyasaya arz edilecek tüm yeni ürünlerin teknik düzenlemesine
uygun olması zorunlu tutulmuştur.
Kullanılmış olmakla
birlikte değişiklik yapılarak piyasaya tekrar arz edilmesi hedeflenen ürünler
ile AB üyesi ülkeler dışındaki ülkelerden ithal edilen eski ve kullanılmış
ürünlerin de piyasaya arz anlamında yeni ürün olarak kabul edilmesi
gerektiğinden, bu ürünlerin de teknik düzenlemesine uygun olması koşulu
aranmaktadır. Bu hüküm ile, yerli üreticilerimizin haksız rekabete karşı
korunması, tüketicilerimizin ise güvenli ürün kullanmalarının sağlanması
amaçlanmıştır.
İlerde çıkabilecek ülke
ihtiyaçları göz önüne alınarak, birinci fıkra ile teknik düzenlemesine
uygunluğu zorunlu kılınan ürünlerde değişiklik yapmak, ülke veya ülkeler
bazında yeni düzenlemeler getirmek veya istisnalar tanımak üzere Bakanlar
Kurulu'na yetki verilmiştir.
Genel prensip olarak,
hakkında her hangi bir teknik düzenleme bulunsun veya bulunmasın piyasaya arz
edilecek yeni, kullanılmış, ıslah edilmiş, yerli veya ithal tüm ürünlerin
güvenli olması zorunludur. Bu fıkra ile, bir yandan tüketicilerin, ürünün neden
olacağı zarardan korunmaları öngörülmüş, diğer taraftan da AB mevzuatına paralellik
sağlanmıştır. Bir ürünün güvenli olup olmadığına ise, şu şekilde karar
verilmesi hükme bağlanmıştır:
·
Bir ürünün güvenli olup
olmadığını tespit etmek için önce söz konusu ürün hakkında herhangi bir teknik
düzenleme bulunup bulunmadığına bakılır. Teknik düzenlemenin bulunması halinde,
ürünlerin güvenliğine ilişkin gözetim ve denetimleri ilgili teknik düzenlemenin
hükümleri dikkate alınarak gerçekleştirilir. Aksi ispatlanmadıkça teknik
düzenlemesine uygun ürünlerin, güvenli olduğu kabul edilir
·
Yürürlükteki
mevzuatımızdan farklı olarak, piyasaya arz edilen ürünlerin tüketiciye
verebileceği muhtemel zararları ortadan kaldırmak amacıyla, hakkında herhangi
bir teknik düzenlemesi bulunmayan ürünlerin de güvenli olarak üretilmesi
zorunlu hale getirilmiştir. Bu ürünlerin güvenli olup olmadığına ise; ulusal
veya uluslararası standartlara bakılarak, bunların da olmaması halinde, iyi
uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi ya da tüketicinin güvenliğe
ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak karar verileceği hükme bağlanmıştır.
Bu hüküm ile, üreticilerin
sorumlu tutulamayacağı durumlar belirlenmiştir. Buna göre, üretici, güvenli
olmayan ürünün kendisi tarafından piyasaya arz edilmediğini veya ürünün güvenli
olmaması halinin üretim sırasında esas alınan ve yetkili kuruluşça hazırlanmış
olan ilgili teknik düzenlemenin ürün güvenliğine aykırı hükümler içermesinden
yada güvenliğe ilişkin hükümlerinin eksik olmasından kaynaklandığını
ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulur.
Hakkında her hangi bir
teknik düzenleme bulunmayan ürünlerden hangilerinin güvenli olduğu,
uyumlaştırmakla yükümlü olduğumuz AB mevzuatına paralel bir şekilde
düzenlenmiştir. Buna göre güvenli ürün; bileşimi, ambalajlanması, montaj ve
bakımına ilişkin talimatlar da dahil olmak üzere özellikleri; başka ürünlerle
birlikte kullanılması öngörülüyorsa bu ürünlere yapacağı etkileri; piyasaya
arzı, etiketlenmesi, kullanımı ve bertaraf edilmesi ile ilgili talimatlar ve
üretici tarafından sağlanacak diğer bilgiler ve ürünü kullanabilecek, özellikle
çocuklar gibi, risk altındaki tüketici grupları açısından değerlendirildiğinde,
temel gerekler bakımından azami ölçüde koruma sağlayan ürün olarak
belirlenmiştir. Diğer bir ifade ile, bir ürünün en az asgari güvenlik
gereklerini taşıması gerekmektedir. Bunun ölçüsü de amacı doğrultusunda
kullanılan ürünün insan sağlık ve güvenliğine, bitki ve hayvan yaşam ve
sağlığına zarar vermemesidir.
Bir ürünün güvenli kabul
edilebilmesi için, yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde asgari kriterlere
sahip olması yeterlidir. Asgari kriterlerin üzerinde güvenlik sağlayacak bir
ürünün üretilmesinin mümkün olması veya piyasada daha az risk taşıyan ürünlerin
mevcut olması, ilgili teknik düzenlemede aksi belirtilmedikçe, asgari
kriterleri sağlayan ürünün güvenli olmadığı anlamına gelmez.
Örneğin, ticari kalite
açısından daha üstün vasıflara sahip lüks bir otomobil baz alınarak, bu
vasıflara ve lükse sahip olmayan bir otomobilin güvenli olmadığına
hükmedilemez.
Üreticiler, ürünlerin piyasaya arzı konusundaki yükümlülükleri çerçevesinde,
tüketiciye güvenli ürün sunmak için gerekenleri yerine getirmekle yükümlü
tutulmaktadır. Üreticinin, "bir ürünü üreten, imal eden, ıslah eden veya ürüne
adını, ticari markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini
üretici olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişi; üreticinin Türkiye dışında
olması halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilci ve/veya ithalatçı;
ayrıca, ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliğine
ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kişi" şeklinde
tanımlanmasının nedeni, ister iç piyasada üretilen isterse ithal edilen ürünler
olsun, her halükârda piyasaya güvenli ürünün arz edilmesinden sorumlu olan
kişinin belirlenmesidir. Ayrıca, gerekli tüm uygunluk değerlendirme işlemlerini
yapma veya yaptırma yükümlülüğü üreticiye verilmektedir. Buna göre, tanımlar
bölümünde yer aldığı şekliyle üretici, ürünü bu kurallara göre üreterek,
gerekli uygunluk değerlendirme faaliyetini yerine getirmek suretiyle piyasaya
arzı gerçekleştirmek durumundadır.
Üretici, ürünle ilgili
olarak ilerde meydana gelebilecek soruşturma ve denetim gibi nedenler dikkate
alınarak, ilgili teknik düzenlemede belirtilen tüm belgeleri; bu belgeler
kapsamındaki son ürünün yurt içinde üretiliyor ise üretildiği, ithal ise ithal
edildiği tarihten itibaren ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre, bu
sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca
muhafaza etmek ve istenilmesi halinde yetkili kuruluşlara ibraz etmekle yükümlü
tutulmaktadır.
Dağıtıcı, tüketiciye
güvenli ürün sunulmasını teminen, sahip olduğu bilgiler çerçevesinde, güvenli
olmadığını bildiği ürünü piyasaya arz etmemek ve ürünlerin taşıdığı riskler
hakkında bu ürünleri kullanacak kişilere gerekli bilgileri vermekle yükümlü
tutulmaktadır. Ayrıca, üreticinin tespit edilemediği durumlarda, üreticinin
veya malı tedarik ettiği kişinin kimliğini yetkili kuruluşa, bu kuruluşça
belirlenecek süre içinde bildirmeyen dağıtıcının üretici olarak kabul edileceği
hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, AB mevzuatına paralel olarak, piyasaya
güvenli ürün arzı konusunda dağıtıcıların duyarlı olmalarının temini
amaçlanmıştır.
Piyasaya güvenli olmayan
ürünlerin arz edilmesini önlemeye yönelik olarak, uygunluk belgesinin ve/veya
işaretinin tahrif veya taklit edilmesi, usulüne uygun olmadan kullanılması
yasaklanmaktadır. Örneğin, "CE" uyguluk işareti iliştirilmesi zorunlu olan bir
ürün için üretici tarafından düzenlenen uygunluk beyanı ve ürüne iliştirilen
"CE" işareti, ürünün ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak üretilip
belgelendirildikten sonra piyasaya arzedildiğinin bir göstergesi olup piyasa
gözetimi ve denetimi sırasında da ilk etapta bu uygunluk beyanına ve "CE"
işaretine bakılmaktadır. Dolayısıyla, ilgili teknik düzenlemeye uygunluğun ve
ürün güvenliğinin denetimi açısından son derece önemli olan bu belgelerin ve
işaretlerin usulüne göre kullanılması, tahrif veya taklit edilmemesini sağlamak
amacıyla aksine hareket edenler hakkında yaptırım öngörülmüştür.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Uygunluk
Değerlendirme Kuruluşlarına İlişkin Esaslar, Onaylanmış Kuruluşlara İlişkin
Esaslar, Onaylanmış Kuruluşların Faaliyetleri, Şube ve Temsilcilikleri ve
Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşların Sorumlulukları
Uygunluk değerlendirme
kuruluşlarına ilişkin esaslar
Madde 6- Uygunluk değerlendirme kuruluşlarının teknik
yeterliliğine ilişkin asgari kriterler, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu
Kanunun uygulama usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliklerde belirtilir.
Uygunluk değerlendirme kuruluşları, bir teknik düzenleme kapsamındaki
faaliyetlerinden dolayı bu teknik düzenlemeyi yürüten yetkili kuruluşa karşı
sorumludur.
Gerekçe: Ürünlerin,
ilgili mevzuata uygun olup olmadığını test ve muayene eden ve müteakiben
uygunluk belgesi düzenleyen ve kısaca uygunluk değerlendirme kuruluşları olarak
isimlendirilen test, muayene ve belgelendirme kuruluşlarının sahip olması
gereken asgari teknik yeterlilik şartlarının, ilgili teknik düzenlemeler
ve/veya bu Kanun'un uygulama usul ve esaslarına ilişkin yönetmelikler ile
belirlenmesi öngörülmüştür.
Uygunluk değerlendirme
kuruluşlarının, ilgili teknik düzenlemeler kapsamında yürütecekleri uygunluk
değerlendirme faaliyetlerini usulüne uygun olarak ve tarafsız, bağımsız bir
şekilde gerçekleştirmelerini teminen, bu kuruluşlar, ilgili teknik düzenleme
kapsamındaki faaliyetlerinden dolayı söz konusu teknik düzenlemeyi yürüten
yetkili kuruluşa karşı sorumlu tutulmuşlardır. Sadece güvenli ürünlerin
piyasada yer almasını sağlamaya yönelik tedbirler bağlamında bu kuruluşların
ilgili Bakanlık veya kuruluşa karşı sorumlu tutulmaları büyük önem
arzetmektedir.
Onaylanmış kuruluşlara
ilişkin esaslar
Madde 7- Yetkili kuruluşlar, Türkiyede yerleşik olan test,
muayene ve/veya belgelendirme kuruluşları arasından, uygun görecekleri sayıda
kuruluşu, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulama
usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen esaslar çerçevesinde, bir
veya birden fazla teknik düzenleme kapsamındaki uygunluk değerlendirme
faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere yetkilendirir.
Yetkilendirilen test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşunun adı,
adresi, uygunluk değerlendirmesi yapacağı modüller ile ürünler Komisyona
bildirilir. Bu kuruluş, Komisyon tarafından Avrupa Birliği Yeni Yaklaşım
Onaylanmış Kuruluşlar Bilgi Sisteminde yayımlanması ile onaylanmış kuruluş
statüsünü elde eder. (01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile değişik)[2]
Gerekçe: Onaylanmış
kuruluşlar, AB-Türkiye Gümrük Birliği kapsamında ülkemizce uyumlaştırılacak
olan ve ürüne "CE" uygunluk işaretinin iliştirilmesini zorunlu kılan teknik
düzenlemeler kapsamındaki ürünlerin ilgili teknik düzenlemesine uygun olup
olmadığını test eden, muayene eden ve müteakiben belgelendiren test, muayene
ve/veya belgelendirme kuruluşlarıdır. Bu kuruluşların onaylanmış kuruluş
statüsüne sahip olabilmeleri için, öncelikle teknik yeterliliklerinin ilgili
Bakanlık veya kamu kuruluşunca yeterli görülerek isimlerinin Avrupa Birliği
Komisyonu'na bildirilmesi, Komisyon tarafından bu kuruluşlar için bir kimlik
numarası verilmesi ve bu kimlik numaraları ile isimlerinin ve hangi teknik
düzenleme veya düzenlemeler kapsamında faaliyet göstereceklerinin Resmi
Gazete'de yayımlanarak görevlendirmenin resmen yapılmış olması gerekmektedir.
Türkiye tarafından
Komisyon'a bildirilen onaylanmış kuruluşların adı, adresi, görevlendirildikleri
modüller ve uygunluk değerlendirmesi yapacakları ürün veya ürün gruplarının AB
Komisyonu tarafından verilecek kimlik kayıt numarası ile birlikte AB Resmi
Gazetesi'nde yayımlanması gerekmektedir. Bunun amacı da diğer üye ülkelerin,
ithal ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimi sırasında, ürünün uygunluk
değerlendirmesinin ihracatçı ülkenin yetkilendirdiği kuruluş tarafından yapılıp
yapılmadığını tespit etmektir.
Ürüne "CE" işareti
iliştirilmesini zorunlu kılan teknik düzenlemeler kapsamında ihtiyaç duyulacak
olan onaylanmış kuruluşlar ülkemizde ilk defa bu Kanun ve uygulama
yönetmelikleri çerçevesinde oluşturulmuş olacaklardır. Bunların oluşturulmamaları
halinde, mevzuatını uyumlaştırdığımız ilgili ürün gruplarının test, muayene ve
belgelendirme işlemlerinin AB üyesi ülkelerdeki onaylanmış kuruluşlarda
yapılması gerekecektir. Bugün yalnızca AB üyesi ülkelerde bulunan onaylanmış
kuruluşların ülkemizde de tesis edilmesi halinde, bu kuruluşlar, 2/97 sayılı
Ortaklık Konseyi Kararı (OKK) hükümleri gereğince AB tarafından tanınacaktır.
AB ülkelerine "CE"
işaretli ürünleri ihraç eden ihracatçılarımız, ürünlerine CE işaretini
iliştirebilmek için gerekli olan test ve belgelendirme faaliyetlerini
halihazırda, AB üyesi ülkelerin onaylanmış kuruluşlarına yaptırmak
durumdadırlar. AB'ye paralel bir sistemin oluşturulması ve onaylanmış
kuruluşların ihdası ile iç piyasaya "CE" işareti iliştirilerek arzedilen ürünlerin
serbest dolaşım kapsamında Avrupa Birliğine de ihraç edilebilecek olması,
ihracatçılarımızı AB'deki onaylanmış kuruluşlara bağımlı kalmaktan
kurtaracaktır. Ayrıca, Türkiye'deki onaylanmış kuruluşların verecekleri
hizmetler karşılığında talep edecekleri ücretlerin AB'dekilere nazaran düşük
olması halinde, ihracatçılarımızın maliyetlerinde de nisbi bir düşüş
sağlanabilecek ve AB'deki onaylanmış kuruluşlara ödenen ücretler ülkemizde
kalacaktır.
Onaylanmış kuruluşların
faaliyetleri, şube ve temsilcilikleri
Madde 8- Onaylanmış kuruluşların, yurt içinde ve/veya yurt
dışında açacakları şube veya temsilciliklerinin faaliyetleri sonucunda
verilecek belgeler onaylanmış kuruluşlar tarafından düzenlenir.
Onaylanmış kuruluşlar, yetkilendirildikleri uygunluk değerlendirme
faaliyetlerinin bir kısmını, sözleşme yaparak bir yüklenici kuruluşa
yaptırabilirler. Ancak, yapılan tüm işlemlerden onaylanmış kuruluş sorumludur
ve yüklenici kuruluşların faaliyetleri sonucunda verilecek belgeler onaylanmış
kuruluşlar tarafından düzenlenir.
Gerekçe: Üretici ve
imalatçılara kolaylık olması açısından, onaylanmış kuruluşların mümkün
olduğunca geniş bir alanda faaliyette bulunabilmelerine imkan sağlamak
amacıyla, bu kuruluşların yurt içinde ve/veya yurtdışında şube veya temsilcilik
açmalarına imkan verilmektedir.
Ancak, uygunluk
değerlendirme faaliyetleri sonucunda verilecek belgelerin güvenilirliklerine ve
geçerliliklerine bir halel gelmesini önlemek için, bu belgelerin münhasıran
onaylanmış kuruluşlar tarafından düzenlenmesi hükme bağlanmıştır.
Onaylanmış kuruluşlara, iş
yüklerinin fazla olması gibi durumlarda, belli koşullar altında, bir takım test
ve muayene faaliyetlerini bir sözleşme aracılığıyla aynı alanda faaliyette
bulunan yüklenici bir firmaya yaptırabilmesi imkanı tanınmıştır. Ancak,
yüklenici firma tarafından yürütülen sözleşme konusu faaliyetlerden, doğrudan
bu konuda görevlendirilmiş olan onaylanmış kuruluşun sorumlu tutulması ve
yapılan uygunluk değerlendirme faaliyeti sonunda verilecek olan uygunluk
belgesinin onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenmesi hükme bağlanmıştır.
Uygunluk
değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşların sorumlulukları
Madde 9- Uygunluk değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış
kuruluşlar, ilgili teknik düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun
uygulama usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliklerde yer alan usul ve esaslara
uygun olarak bağımsız ve tarafsız bir şekilde uygunluk değerlendirme hizmeti
vermekle yükümlüdürler.
Uygunluk değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşların, ilgili teknik
düzenlemede ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulama usul ve esaslarına ilişkin
yönetmeliklerde belirtilen şartları kaybettiğinin ve/veya sorumlulukları yerine
getirmediğinin tespit edilmesi halinde, bu kuruluşların ilgili teknik düzenleme
kapsamındaki faaliyeti yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulur.
Gerekli şartların ve/veya sorumlulukların ilgili teknik düzenlemede
belirtilen süre içinde, bu sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça
belirlenecek süre içinde yerine getirilmemesi durumunda, yetkili kuruluşça,
uygunluk değerlendirme kuruluşunun ilgili teknik düzenleme kapsamındaki
faaliyetine son verilir, onaylanmış kuruluşun ise ilgili teknik düzenleme
kapsamındaki onaylanmış kuruluş statüsü kaldırılır.
Onaylanmış
kuruluşların faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması veya onaylanmış kuruluş
statüsünün kaldırılmasına ilişkin kararlar yetkili kuruluş tarafından Komisyona
bildirilir ve Avrupa Birliği Yeni Yaklaşım Onaylanmış Kuruluşlar Bilgi
Sisteminde yayımlanır. (01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile değişik)[3]
Uygunluk değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar,
faaliyetleri ile ilgili her türlü bilgi, kayıt ve belgeleri, ilgili teknik
düzenlemede belirtilen süre, bu sürenin belirtilmemesi halinde yetkili
kuruluşça belirlenecek süre boyunca muhafaza etmek ve talep edilmesi halinde
yetkili kuruluşlara ibraz etmekle yükümlüdürler. Faaliyetine son verilen veya
kendi isteği ile faaliyetine son veren uygunluk değerlendirme kuruluşları ile
onaylanmış kuruluşlar, faaliyette bulundukları dönemde yapmış oldukları
uygunluk değerlendirme faaliyetleri ile ilgili bilgi, kayıt ve belgeleri, aynı
konuda faaliyette bulunan uygunluk değerlendirme kuruluşu veya onaylanmış
kuruluşa devredilmek üzere yetkili kuruluşa teslim eder. Ancak, uygunluk
değerlendirme kuruluşu ile onaylanmış kuruluşların söz konusu bilgi, kayıt ve
belgelere ilişkin sorumlulukları ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre, bu
sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca
devam eder.
Gerekçe: Uygunluk
değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar tarafından verilecek
belgelerin uluslararası pazarlarda tanınabilmesi ve böylelikle bu belgelere
ilişkin ürünlerin teknik engellerle karşılaşmaksızın pazarlanması ancak, bu
kuruluşların bağımsız ve tarafsız bir şekilde faaliyette bulunmalarına
bağlıdır. Bu tarafsızlık ve bağımsızlık, bu Kanunun uygulanmasına yönelik
olarak hazırlanan yönetmelik ile, bu tür kuruluşların uymaları gereken
kuralları düzenleyen uluslararası standartlara (TS EN 45000 serisi) uyma
mecburiyeti getirilerek sağlanmıştır.
Nihai amacı piyasaya
güvenli ürün arzını sağlamak olan uygunluk değerlendirme faaliyetlerinin en iyi
şekilde yapılabilmesini teminen uygunluk değerlendirme kuruluşları ile
onaylanmış kuruluşların, ilgili teknik düzenlemede ve/veya bu Kanun ve bu
Kanunun uygulama usul ve esaslarına ilişkin yönetmeliklerde belirtilen şartları
kaybettiğinin ve/veya sorumlulukları yerine getirmediğinin tespit edilmesi
halinde, ilk aşamada bu kuruluşların ilgili teknik düzenleme kapsamındaki
faaliyetlerinin yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulması yoluna
gidilmiştir.
Gerekli şartların ve/veya
sorumlulukların ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre içinde, bu sürenin
belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre içinde yerine
getirilmemesi durumunda da, yetkili kuruluşça uygunluk değerlendirme
kuruluşunun ilgili teknik düzenleme kapsamındaki faaliyetine son verilmesi,
onaylanmış kuruluşun ise ilgili teknik düzenleme kapsamındaki onaylanmış
kuruluş statüsünün kaldırılması öngörülmüştür. Bu hüküm, onaylanmış kuruluşları
disipline etme amacına yöneliktir.
Onaylanmış kuruluşların
faaliyetlerinin geçici olarak durdurulması veya onaylanmış kuruluş statüsünün
kaldırılmasına ilişkin kararlar yetkili kuruluşlar tarafından Resmî Gazetede
ilan edilecek ve ayrıca, Komisyona da bildirilecektir. Bu suretle alınan
kararlarla ilgili olarak tarafların bilgilendirilmesi sağlanmış olacaktır.
Uygunluk değerlendirme
kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar, yapılacak bir soruşturma ve/veya
denetlemede kullanılmak üzere, faaliyetleri ile ilgili her türlü bilgi, kayıt
ve belgeleri, ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre, bu sürenin
belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca muhafaza
etmek ve talep edilmesi halinde yetkili kuruluşlara ibraz etmekle yükümlü
tutulmuşlardır.
Faaliyetine son verilen
veya kendi isteği ile faaliyetine son veren uygunluk değerlendirme kuruluşları
ile onaylanmış kuruluşlar, faaliyette bulundukları dönemde yapmış oldukları
uygunluk değerlendirme faaliyetleri ile ilgili bilgi, kayıt ve belgeleri, aynı
konuda faaliyette bulunan uygunluk değerlendirme kuruluşu veya onaylanmış
kuruluşa devredilmek üzere yetkili kuruluşa teslim eder. Ancak uygunluk
değerlendirme kuruluşu ile onaylanmış kuruluşların söz konusu bilgi, kayıt ve
belgelere ilişkin sorumluluklarının ilgili teknik düzenlemede belirtilen süre,
bu sürenin belirtilmemesi halinde yetkili kuruluşça belirlenecek süre boyunca
devam etmesi hükme bağlanmıştır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Piyasa
Gözetimi ve Denetimi, Ürünün Piyasaya Arzının Yasaklanması,
Toplatılması
ve Bertarafı
Piyasa gözetimi ve
denetimi
Madde 10 - Piyasa gözetimi ve denetimi, ilgili teknik
düzenlemelerde ve/veya bu Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin
yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır. Bunlara
ilişkin idari düzenlemeler yetkili kuruluşlarca belirlenir.
Yetkili kuruluşlar, piyasa gözetimi ve denetiminde, gerekli gördükleri
durumlarda, gözetim ve denetime konu ürüne ilişkin uygunluk değerlendirme
işlemlerinde yer almayan test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının
imkanlarından yararlanabilirler. Ancak, piyasa gözetimi ve denetiminde nihai
karar yetkili kuruluşlara aittir. Piyasa gözetimi ve denetiminde test, muayene
ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkânlarından yararlanılması ve ürünün
güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, test ve muayeneye ilişkin giderler
üretici tarafından ödenir.
Piyasa gözetimi ve denetimini gerçekleştirecek yetkili kuruluşların
isimleri Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona bildirilir.
Gerekçe: Yetkili kamu
kuruluşlarına, ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya ürün piyasada
iken, ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli
olup olmadığının denetlenmesi veya denetlettirilmesi görevi ve yetkisi
verilmiştir. Piyasa gözetimi ve denetiminin nasıl yapılacağına ilişkin esaslar,
bu Kanuna istinaden hazırlanan "Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine İlişkin
Yönetmelik" taslağı ile belirlenmiştir. Ürüne ilişkin mevzuatı uygulayacak kamu
kuruluşları, bu Kanun ve anılan uygulama Yönetmeliği çerçevesinde piyasa
gözetimi ve denetimi faaliyetinde bulunacaktır.
Yetkili kamu
kuruluşlarının, piyasa gözetimi ve denetimi esnasında, ürünün ilgili mevzuata
uygun olup olmadığının test edilmesi için test ve muayene ekipmanına sahip
olmaları doğal olarak gerekli olsa da, yetkili kuruluşların bütün ürünlerin
testini yapacak teçhizata sahip olmalarını beklemek mümkün değildir.
Bu itibarla, bu durumlarda
ürünlerin testinin yapılabilmesi için yetkili kuruluşlara, aynı konuda faaliyet
gösteren, test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının olanaklarına
başvurma imkanı verilmiştir. Ancak, sözkonusu işlemlerin tarafsız
yürütülebilmesi amacıyla, daha önce aynı ürünün uygunluk değerlendirmesini
yapan test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının test ve muayene
olanaklarından yararlanılması yasaklanmıştır. Piyasa gözetimi ve denetimi
işlemlerine ilişkin nihai karar yetkisi yetkili kamu kuruluşlarına aittir.
Normal olarak, yetkili
kuruluş, piyasa gözetimi ve denetiminde kendi test ve muayene imkanlarını
kullandığında, bu işlemlerin ücretsiz yapılması gerekmektedir. Ancak başka bir
test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının olanaklarından
yararlanılması, bir ücret mukabilinde olacağından, bu ücretin testi yaptıran
yetkili kuruluş tarafından mı, yoksa üretici tarafından mı ödeneceği sorusu ile
karşılaşılmaktadır. Bu nedenle, başka bir kuruluşa test ettirilen ürünün ilgili
mevzuata uygun çıkması halinde bu ücretin yetkili kuruluş tarafından, ürünün
güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde ise üretici tarafından ödenmesi
yoluna gidilerek, kurallara uygun üretimde bulunan üreticinin menfaati korunmak
istenmiştir.
Piyasa gözetimi ve
denetimini gerçekleştirecek yetkili kamu kuruluşlarının isimlerinin AB sistemi gereğince
Komisyona bildirilmesi gerekmektedir. Bu bildirimin tek merkezden
gerçekleştirilmesi amacıyla Müsteşarlık aracılığıyla yapılması öngörülmüştür.
Ürünün piyasaya arzının
yasaklanması, toplatılması ve bertarafı
Madde 11- İlgili teknik düzenlemeye uygunluğu belgelenmiş olsa
dahi, bir ürünün güvenli olmadığına dair kesin belirtilerin bulunması halinde,
bu ürünün piyasaya arzı, kontrol yapılıncaya kadar yetkili kuruluşça geçici
olarak durdurulur.
Kontrol sonucunda ürünün güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde,
masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere, yetkili kuruluş;
a. Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını,
b. Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan
toplanmasını,
c. Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkansız
olduğu durumlarda, taşıdıkları risklere göre kısmen ya da tamamen bertaraf
edilmesini,
d. (a), (b) ve (c)
bentlerinde belirtilen önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki
bilgilerin, üretici tarafından etkili olacak şekilde duyurulmasını, üretici
tarafından yapılan duyuru veya duyuru şekli uygun bulunmaz veya yetersiz
görülürse, ülke genelinde dağıtımı yapılan iki gazete ile ülke genelinde yayın
yapan iki televizyon kanalında ilanı suretiyle risk altındaki kişilere
duyurulmasını, (01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile değişik)[4]
sağlar.
Risk altındaki kişilerin yerel yayın yapan gazete ve televizyon kanalları
vasıtasiyle bilgilendirilmesinin mümkün olduğu durumlarda, bu duyuru yerel
basın ve yayın organları yoluyla, risk altındaki kişilerin tespit edilebildiği
durumlarda ise bu kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi yoluyla yapılır.
İkinci fıkrada yer alan hükümler, yetkili kuruluş tarafından 4 üncü
maddenin ikinci fıkrasında belirtildiği şekilde hazırlanarak yürürlüğe konulan
teknik düzenlemede yer alan diğer önlemlerin alınmasını engellemez. (01.07.2017 tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile
eklenmiştir)
Bu madde kapsamında alınacak önlemler, gerektiğinde Komisyona iletilir
Gerekçe: Piyasa
gözetimi ve denetimi faaliyetinde öncelikle yapılacak iş, ürünün taşıması gereken
işaret ve belgelere sahip olup olmadığının kontrol edilmesidir. Ürünün teste
tabi tutulması, gerekli durumda yapılması gereken bir faaliyettir. Öte yandan,
bir ürün gerekli işareti taşıyor olsa da, bu işaretlerin sahte olması, uygunluk
değerlendirmesinin gereği gibi yapılmamış olması veya teknik düzenlemeden
kaynaklanan bir kusur bulunması gibi nedenlerle, ürünün güvenli olmama durumu
ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle, ürünün ilgili teknik düzenlemeye uygunluğu
belgelenmiş ve gerekli işaretlemeleri yapılmış olsa dahi, piyasa gözetimi ve
denetimi sırasında veya şikayet üzerine bir ürünün güvenli olmadığına dair
kesin belirtilerin bulunması halinde, temel gerekleri karşılamadığı düşünülen
bu ürünün piyasaya arzının, olası bir kazayı önlemek amacıyla, kontrol
yapılıncaya kadar yetkili kuruluşça geçici olarak durdurulması yoluna
gidilmiştir.
Kontrol sonucunda ürünün
güvenli olmadığının tespit edilmesi halinde, risk altındaki tüketici
gruplarının korunması amacıyla, masrafları üretici tarafından karşılanmak üzere,
yetkili kuruluşun aşağıdaki önlemleri alması hükme bağlanmıştır.
o Ürünün piyasaya arzının yasaklanmasını,
o Piyasaya arz edilmiş olan ürünlerin piyasadan toplanmasını,
o Ürünlerin, güvenli hale getirilmesinin imkansız olduğu durumlarda,
taşıdıkları risklere göre kısmen ya da tamamen bertaraf edilmesini,
o Yukarıda belirtilen önlemler hakkında gerekli bilgilerin, masrafları
üreticiden karşılanmak üzere, ülke genelinde dağıtımı yapılan iki gazete ile
ülke genelinde yayın yapan iki televizyon kanalında ilanı suretiyle, risk
altındaki kişilere duyurulmasını
sağlamak.
Risk altındaki kişilerin
yerel yayın yapan gazete ve televizyon kanalları vasıtasiyle
bilgilendirilmesinin mümkün olduğu durumlarda, bu duyuru yerel basın ve yayın
organları yoluyla, risk altındaki kişilerin tespit edilebildiği durumlarda ise
bu kişilerin doğrudan bilgilendirilmesi yoluyla yapılacaktır. Burada önemli
olan, zarar görmesi olası kişileri durumdan haberdar ederek gerekli önlemleri
almasını sağlamaktır.
Yetkili kamu kuruluşları
tarafından, bu madde kapsamında alınan önlemlerin, bu ürünün AB üyesi ülkelere
de satılmış olabileceği ve bu doğrultuda gerekli önlemleri alabilmelerine imkan
sağlamak için, AB mevzuatı gereği, Komisyona iletilmesi hükme bağlanmıştır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
Hükümler
2019 Yılı Uygulama Tebliği ÜGT 2019/13
Ceza hükümleri
MADDE
12- Bu Kanunun;
a) 5 inci maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler
hakkında dört bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar,
b) 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler hakkında
on dokuz bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar,
c) 5 inci maddesinin yedinci fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler
hakkında dört bin Türk lirasından yetmiş beş bin Türk lirasına kadar,
d) 5 inci maddesinin sekizinci fıkrasına aykırı hareket eden üreticiler
hakkında dört bin Türk lirasından yirmi beş bin Türk lirasına kadar,
e) 5 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasına aykırı hareket eden
dağıtıcılar hakkında iki bin Türk lirasından kırk bin Türk lirasına kadar,
f) 5 inci maddesinin onuncu fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
on bin Türk lirasından yetmiş beş bin Türk lirasına kadar,
g) 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket eden uygunluk
değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar hakkında kırk altı bin Türk
lirasından yüz on beş bin Türk lirasına kadar,
h) 9 uncu maddesinin beşinci fıkrasına aykırı hareket eden uygunluk
değerlendirme kuruluşları ile onaylanmış kuruluşlar hakkında on bin Türk
lirasından yirmi beş bin Türk lirasına kadar,
idarî para cezası uygulanır. (01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile değişik)
Bu Kanundaki idarî
para cezaları, aynı fiilin bir suç veya daha ağır idarî para cezası ile
cezalandırılmayı gerektiren kabahat oluşturmaması hâlinde uygulanır.
Cezalarda yetki ve
zamanaşımı
MADDE 13-(08.02.2008
tarih ve 26781 sayılı R.G. - 5728 s.k. ile değişik) Bu Kanunda yer alan
idarî para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafından verilir.
Yönetmelikler
Madde 14- Bu Kanun kapsamında yer alan;
a.
Komisyona, Avrupa
Birliği üyesi ülkelere ve diğer Avrupa Birliği kuruluşlarına yapılacak
bildirimlere ilişkin usul ve esaslar, yetkili kuruluşların görüşleri alınarak,
Müsteşarlık tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle,
b. piyasa gözetimi ve denetimi, uygunluk değerlendirme
kuruluşları ve onaylanmış kuruluşlar ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar
Cumhurbaşkanınca[5]
çıkarılacak yönetmeliklerle
belirlenir.
Gerekçe: Komisyona,
AB üyesi ülkelere ve diğer AB kuruluşlarına yapılacak bildirimlerin tek elden
yapılmasının, AB ile olan ilişkilerde kolaylık sağlayacağından, bildirimlere
ilişkin yönetmeliğin yetkili kuruluşların görüşleri alınarak Müsteşarlık
tarafından çıkarılması; piyasa gözetimi ve denetimi, uygunluk değerlendirme
kuruluşları ve onaylanmış kuruluşlara ilişkin hususların ise bütün yetkili kuruluşlar
tarafından uygulanacak olması nedeniyle, bu hususlara ilişkin yönetmeliklerin
Bakanlar Kurulunca çıkarılması hükme bağlanmaktadır.
Değiştirilen Hükümler
Madde 15- 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Kanunun 19
uncu maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Hizmet Denetimi
Madde 19- Tüketiciye sunulan hizmetler; can ve mal güvenliği
ile çevreye zarar vermemeli, ilgili mevzuata veya standardına, bunların
bulunmaması halinde belirlenecek teknik kurallara uygun olmalıdır. Bakanlık, bu
esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla görevlidir.
EK MADDE 1 - Yetkili kuruluşlar tarafından düzenlenen eğitime
katılarak piyasa gözetimi ve denetimi sertifikası almış olan personele, fiilen
piyasa gözetimi ve denetimi için görevlendirilmeleri hâlinde 10/2/1954 tarihli
ve 6245
sayılı Harcırah Kanununa göre hak ettikleri gündeliklerin bir buçuk katı tutarında
gündelik ödenir. Ancak, 6245 sayılı Kanunun 33 üncü maddesinin (b) fıkrasında
sayılanlar hakkında bu madde hükmü uygulanmaz. (01.07.2017
tarihli, 30111 sayılı R.G. 7033 s.k. ile eklenmiştir)
Yürürlük
Madde 16- Bu Kanun
yayımı tarihinden itibaren 6 ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 17- Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Gerekçe:
Bu madde ile Kanunun Bakanlar Kurulu tarafından yürütüleceği belirlenmektedir.
[1][1] 04.07.2018 tarih 30468 sayılı RG'de
yayımlanan 698 sayılı KHK ile "Bakanlar Kurulu" ibaresi "Cumhurbaşkanı"
olarak değiştirilmiştir.
[2] Mülga; Yetkilendirilen test, muayene ve/veya belgelendirme
kuruluşunun adı, adresi, uygunluk değerlendirmesi yapacağı modüller ile ürünler
Komisyona bildirilir. Bu kuruluş, bu bilgiler ile Komisyon tarafından verilecek
kimlik kayıt numarasının Resmî Gazetede yayımlanması ile onaylanmış kuruluş
statüsünü elde eder.
[3] Mülga; Onaylanmış kuruluşların faaliyetlerinin geçici
olarak durdurulması veya onaylanmış kuruluş statüsünün kaldırılmasına ilişkin
kararlar Resmî Gazetede ilan edilerek, Komisyona bildirilir.
[4] Mülga; d. (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen önlemler
hakkında gerekli bilgilerin, masrafları üreticiden karşılanmak üzere, ülke
genelinde dağıtımı yapılan iki gazete ile ülke genelinde yayın yapan iki
televizyon kanalında ilanı suretiyle, risk altındaki kişilere duyurulmasını
[5] 04.07.2018 tarih 30468 sayılı RG'de
yayımlanan 698 sayılı KHK ile "Bakanlar Kurulunca" ibaresi "Cumhurbaşkanınca" olarak değiştirilmiştir.