Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca kabul edilen Birleşmiş Milletlerin Ayrıcalık ve Muafiyetlerine dair Sözleşme ye Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin katılması hakkında Kanun

Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca kabul edilen "Birleşmiş Milletlerin Ayrıcalık ve Muafiyetlerine dair Sözleşme" ye Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin katılması hakkında Kanun Kanun No: 5598 R.Gazete. No.7462 Tarihi: 15.03.1950 R.G. Tarihi: 21.03.1950 Madde 1- Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca kabul edilen "Birleşmiş Milletlerin Ayrıcalık ve Muafiyetlerine dair Sözleşme" ye Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin ikinci maddesi yazılı ihtirazı kayıtlarla katılması onanmıştır. Madde 2- A) Birleşmiş Milletler teşkilatında görevlendirilecek Türk vatandaşı kimselerin 1111 sayılı Askerlik Kanununun altıncı maddesinin yüklediği askerliklerini yedeksubay veya er olarak yapmış olmaları şartiyle bunların bundan sonraki yedeklik hizmetlerinde bu teşkilattaki görevlerinin devamı süresince yedeksubay veya er durumunda bulunduklarına ve Askerlik Kanunundaki usullere göre ertelenmeleri yapılır. B) Mülga [1](14.05.1957 R.G.ile yayımlanan 6961 sayılı Kanun ile) C) Mülga [2](14.05.1957 R.G.ile yayımlanan 6961 sayılı Kanun ile) Ç) Mülga [3](14.05.1957 R.G.ile yayımlanan 6961 sayılı Kanun ile) D) Birleşmiş Milletler teşkilatına Türkiye dahilinde görevlendirilecek Türk vatandaşı memurlar, vatandaşların tabi tutulduğu vergilere tabi tutulur. Bunlar ücretlerini de, 5421 sayılı Gelir Vergisi Kanununun dördüncü kısmının ikinci bölümündeki hükümlere göre, yıllık beyanname ile bildirirler. Madde 3- Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 4- Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. Birleşmiş Milletlerin Ayrıcalık ve Muafiyetlerine dair Sözleşme Birleşmiş Milletler Asamblesi tarafından 13 Şubat 1946 tarihinde kabul edilmiştir. Madde - I Tüzelkişilik 1 inci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, tüzelkişiliğe maliktir. a) Anlaşmalar yapmaya, b) Taşınır ve taşınmaz mallar almaya ve satmaya, c) Dava açmaya, Yeterliği vardır. Madde - II Mallar, sermayeler ve alacaklar 2 nci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, malları ve alacakları, bulundukları yer neresi ve elinde tutan kim olursa olsun, Kurulun açıkça vazgeçtiği hususi haller müstesna olmak üzere, adli muafiyetten faydalanırlar. Bununla beraber şurası da mukarrerdir ki, bu feragat yürütme tedbirlerine şamil olmıyacaktır. 3 üncü Bent - Kurulun binaları masuniyeti haizdir. Alacak ve malları, bulundukları yer neresi ve elinde tutan kim olursa olsun, arama, herhangi bir maksatla el koyma, zoralım ve kamulaştırma ile diğer her türlü icrai, idari, adli ve teşrii tedbirlerden muaftır. 4 üncü Bent - Kurul arşivlerinin ve genel olarak, Kurula ait veya elinde bulunan bütün belgelerin nerede bulunurlarsa bulunsunlar, masuniyetleri vardır. 5 inci Bent - Hiçbir akçalı denetleme, düzenleme ve moratoryuma bağlı olmaksızın; a) Kurul her türlü sermaye, altın veya dövizi elinde tutabilir ve her nevi para üzerine hesaba malik olabilir. b) Kurul, alacaklarını, altın veya dövizi elinde tutabilir ve her nevi başka paraya çevirebilir. 6 ncı Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, yukardaki 5 inci bent gereğince kendisine tanınmış olan hakların kullanılmasında, bu hakların kısmen veya tamamen kullanılmaması hususunda bir üye Devletin teşebbüslerini, kendi menfaatlerine zarar vermiyeceğine kanaat getirdiği nispette, nazarı itibara alacaktır. 7 nci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulunun alacak, gelir ve sair malları; a) Bütün vasıtasız vergilerden muaftır. Bununla beraber şurası mukarrerdir ki, Kurul, sadece kamu menfaatlerine mahsus hizmetlerin bedellerinden fazla olmıyan vergilerden muafiyet istemiyecektir. b) Birleşmiş Milletler Kurulunun resmi faaliyeti için luzumlu eşya, ithalat veya ihracat kısıntı ve yasakları ile her nevi gümrük vergisinden muaftır. Bununla beraber, şurası mukarrerdir ki, bu şekilde gümrüksüz ve resimsiz olarak sokulan eşya ithal edildiği memlekette satılamıyacaktır, meğer ki satış bu memleketin Hükümetince kabul edilmiş şartlar altında yapılmış olsun. c) Kurulun yayımları ithalat ve ihracat yasakları ve kısıntıları ile her nevi gümrük vergisinden muaftır. 8 inci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, prensip itibariyle, taşınır ve taşınmaz malların fiyatları içine giren satış resimleri ile istihlak vergisinden muafiyet isteğinde bulunmıyacaksa da, resmi istimali için yapacağı ve fiyatında bu nevi vergi ve resimlerin dahil bulunduğu önemli alımlarda üyeler mümkün oldukça bu vergi ve resimlerin indirilmesi veya geri verilmesi için uygun idari tebdirleri alacaklardır. Madde - III Ulaştırma kolaylıkları 9 inci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, her üye Devlet toprakları üzerinde kendi resmi haberleşmeleri için takaddüm hakları, posta tarife ve resimleri, kablogramlar, telgraflar, telsiz telgraf, telefoto, telefon ve diğer haberleşme ile basın ve radyo haberleri basın tarifesi ile ilgili hususlarda, en az, kendisinin diğer herhangi bir hükümete, bu hükümetin diplomatik misyonu da dahil olmak üzere, gösterdiği muamele kadar müsait muamele görür. Kurulun resmi yazışmaları ve diğer resmi haberleşmeleri sansür edilemezler. 10 uncu Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, şifre kullanma ve diplomatik kurye ve çantaların haiz bulunduğu ayrıcalık ve muafiyetlerin aynından faydalanacak olan kurye veya çantalarla haberleşmelerini göndermek ve almak hakkını haiz olacaktır. Madde - IV Üye Devletler Temsilcileri 11 inci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulunun başlıca veya tali kurumları ve Birleşmiş Milletlerin topladığı konferanslar yanındaki üye devletlerin temsilcileri, görevleri müddetince ve yerlerine gidiş veya toplantı yerinden dönüşleri esnasında aşağıdaki ayrıcalık ve muafiyetlerden faydalanırlar: a) Şahsan tutma veya hapsedilme ve şahsi eşyalarının zoralımı muafiyeti ile, s öz ve yazıları da dahil olduğu halde, temsilci sıfatiyle gösterdikleri çalışma hususunda her türlü adli kovalamadan muafiyet; b) Bilcümle kağıt ve vesaikaların dokunulmazlığı c) Şifre kullanmak ve mühürlü çanta ve mektuplar aracılığı ile haberleşmelerde bulunmak veya vesaikalar almak hakkı, d) Görevlerini yaptıkları esnada ziyaret edecekleri veya geçecekleri memleketlerde, her türlü, milli hizmet ödevlerinden, yabancılara mahsus kayıt muamelelerinden, göçmenlikle ilgili her türlü kısıntı tedbirlerinden, kendileri ve eşleri için muafiyet, e) Para ve kambiyo muamelelerinde, geçici resmi görev sahibi yabancı hükümet temsilcilerine tanınmış olan kolaylıklar, f) Şahsi eşyaları için diplomasi memurlarına tanınmış olan muafiyet ve kolaylıklar, g) Keza, yukardakilere aykırı düşmiyen ve diplomasi memurlarının faydalanmakta oldukları sair ayrıcalık, muafiyet ve kolaylıklar, (Şahsi eşyaları arasında bulunmıyan ithalat maddeleri için gümrük veya istihlak vergileri veya satış resimlerinden muafiyet istemek hakkından gayri). 12 nci Bent - Birleşmiş Milletlerin başlıca ve tali kurumları ile Kurul tarafından toplanan konferanslardaki üyelere, görevlerini yaparlarken tam bir bağımsızlık ve söz serbestliği sağlamak amacı ile, görevlerini yaptıkları sırada, gösterdikleri çalışma, söyledikleri sözler ve yazdıkları yazılarla ilgili hususlarda tanınmış olan adli muafiyet, bunların üye Devletlerin temsilciliği sıfatı nihayet bulduktan sonra dahi devam edecektir. 13 üncü Bent - Herhangi bir verginin alınması ödevlinin bir yerde mukim bulunması işine bağlı olduğu hallerde, Birleşmiş Milletlerin başlıca veya tali kurumlarında veya kurulun toplandığı konferanslarda bulunan üye Devlet temsilcilerinin görevlerini yapmak üzere bir üye Devlet ülkesinde bulundukları müddetler, ikamet müddeti olarak sayılmıyacaktır. 14 üncü Bent - Üye Devletler temsilcilerinin ayrıcalık ve muafiyetler kendi şahsi menfaatleri için değil, Kurulla ilgili görevlerini tam bir bağımsızlık içinde yapmalarını sağlamak amaciyle tanınmış bulunmaktadır. Binaenaleyh, her üye Devlet, kendi görüşüne göre muafiyetin adaletin yerine getirilmesine engel olduğu veya uğrunda tanındığı amaca zarar gelmeksizin kaldırılabileceği kanaatinde bulunduğu bütün hallerde sadece temsilcisinin muafiyetini kaldırmak hakkına malik değil, aynı zamanda bununla da ödevlidir. 15 inci Bent - 11.12 ve 13 üncü bentler hükümleri, bir temsilcinin, uyruğu olduğu, temsilciliğini yaptığı veya yapmış olduğu bir devletin makamları karşısında bulunması halinde, uygulanamaz. 16 inci Bent - Bu maddede sözü geçen "temsilciler" tabirine bütün murahhaslar, murahhas yardımcıları, müşavirler, teknik uzmanlar ve heyet katipleri dahil telakki olunmuştur. Madde - V Memurlar 17 nci Bent - İşbu madde ile VII nci maddenin, haklarında uygulanacağı memur sınıflarını Umumi Katip belirtecektir. Umumi Katip bu hususa dair hazırladığı listeyi Genel Kurula sunacak ve mütaakiben bütün üye devletler hükümetlerine bildirecektir. Bu sınıflara dahil memurların adları muayyen zamanlarda üye devletler hükümetlerine bildirilecektir. 18 inci Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu memurları; a) Resmi sıfatla, söz ve yazıları da dahil olduğu halde, gösterdikleri çalışma hususunda adli muafiyetten faydalanacaklardır. b) Birleşmiş Milletler Kurulu tarafından ödenen ücret ve maaş üzerinde her türlü vergiden muaf tutulacaklardır. c) Milli hizmetle ilgili her türlü ödevden muaf tutulacaklardır. d) Kendileri, eşleri ve beslemekle ödevli bulundukları aile üyeleri, göçmenliği kısan terbirlerle, yabancıların kayıt işlemlerine bağlı olmıyacaklardır. e) Kambiyo kolaylıklarından, ilgili hükümet yanında akredite bulunan dipomatik mümessilliklerin eşit derecedeki memurlarının ayrıcalıkları kadar faydalanırlar. f) Görevlerine yeni başlıyacakları memlekete eşya ve mobilyalarını gümrüksüz ve resimsiz olarak sokmak hakkından faydalanacaklardır. 19 uncu Bent - Umumi Katip ve bütün Umumi Katip yardımcıları, kendileri için olduğu gibi eşleriyle ergin olmıyan çocukları için de, 18 inci bentte anılan ayrıcalık ve muafiyetlerden başka, milletlerarası hukuka uygun olarak, diplomatik temsilcilerin ayrıcalık, muafiyet ve kolaylıklarından faydalanırlar. 20 nci Bent - Ayrıcalık ve muafiyetler sadece Birleşmiş Milletlerin yararına olmak üzere memurlara tanınmış olup onların şahsi menfaatleri için verilmiş değildir. Genel Sekreter, kendi görüşüne göre, muafiyetin, adaletin yerine getirilmesine engel olduğu veya uğrunda tanındığı amaca zarar gelmeksizin kaldırılabileceği düşüncesinde bulunduğu bütün hallerde bir memurun muafiyetini kaldırabilecek ve bunu yapmakla ödevli olacaktır. Umumi Katip hakkında muafiyeti kaldırmak kararını vermeye Güvenlik Konseyi yetkilidir. 21 inci Bent - Birleşmiş Milletlere Kurulu işbu maddede sayılan ayrıcalık, muafiyet ve kolaylıkların yol açabileceği kötüye kullanma hallerini önlemek, polis tüzüklerine uymayı sağlamak ve adaletin iyi tarzda yerine getirilmesini kolaylaştırmak amacı ile, her zaman, üye devletlerin yetkili makamları ile işbirliği yapacaktır. Madde - VI Birleşmiş Milletler Kurulu adına görevle yolculuk eden uzmanlar 22 nci Bent - V inci maddede anılan memurlardan gayri uzmanlar, Birleşmiş Milletler Kurulu için görevlerde bulundukları sırada, yolculuk müddeti de dahil olduğu halde görevleri süresince, ödevlerini tam bir bağımsızlık içinde yapmaları için zaruri bulunan ayrıcalık ve muafiyetten faydalanırlar. Bu arada hassaten aşağıdaki ayrıcalık ve muafiyetlerden faydalanırlar: a) Şahsan tutma veya hapsolma ve şahsi eşyalarının zoralımından muafiyet, b) Sözleri ve yazıları da dahil olduğu halde görevleri esnasında gösterdikleri çalışma hususunda her türlü adli muafiyet. Bu muafiyet, sözü geçen kimseler Birleşmiş Milletler Kurulu için ödev görevleri nihayet buldukları sonra dahil devam edecektir. c) Bilcümle kağıt ve vesikaların dokunulmazlığı, d) Birleşmiş Milletler kurulu ile yapacakları haberleşmelerde şifre kullanmak, vesikalar ve mühürlü çantalar veya kurye eliyle muhabere etmek hakkı. e) Para ve kambiyo mevzuatı hususunda, geçici resmi görev sahibi yabancı Hükümet temsilcilerine tanınmış olan kolaylıkların aynı, f) Şahsi eşyaları için diplomasi memurlarına tanınmış olan muafiyet ve kolaylıklar. 23 üncü Bent - Ayrıcalık ve muafiyetler Birleşmiş Milletler Kurulunun yararına olmak üzere uzmanlara tanınmış olup kendi şahsi menfaatleri için verilmiş değildir. Umumi Katip kendi görüşüne göre, muafiyetin, adaletin yerine getirilmesine engel olduğu veya Kurulun menfaatlerine zarar gelmeksizin kaldırabileceği kanaatinde bulunduğu bütün hallerde bir uzmana tanınmış olan muafiyeti kaldırabilecek ve bunu yapmakla ödevli olacaktır. Madde - VII Birleşmiş Milletlerin vereceği lesepaseler 24 üncü Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu, memurlarına lesepaseler verebilecektir. Bu vesikalar, 25 inci bent hükümleri gözönünde tutulmak suretiyle üye Devletler makamları tarafından muteber yolculuk vesikası olarak tanınacak ve kabul edileceklerdir. 25 inci Bent - Kurul hesabına seyahat ettiklerini gösteren bir belge ile birlikte yukarda bahis konusu lesepase hamili memurlar tarafından yapılacak vize talepleri 'vizeye ihtiyaç hasıl olduğu takdirde) en kısa zamanda incelenecektir. Bundan başka, bu lesepase hamillerine çabuk yolculuk kolaylıkları gösterilecektir. 26 ncı Bent - 25 inci bentte anılanların benzeri kolaylıklar uzmanlara ve Birleşmiş Milletler lesepasesi hamili olamamakla beraber, Kurul hesabına yolculuk ettiklerini açıklıyan bir vesika hamili diğer kimselere de tanınacaktır. 27 nci Bent - Kurul hesabına yolculuk eden ve Kurul tarafından verilmiş bulunan lesepaseyi hamil Umumi Katip yardımcıları ve müdürler, diplomatik temsilciler ile aynı kolaylıklardan faydalanırlar. 28 inci Bent - İşbu madde hükümleri, Anlaşmanın 63 üncü maddesi gereğince, uzmanlık kurumlarının Kurulla olan münasebetlerini belirten anlaşmalarda bu hususa dair bir hüküm bulunduğu takdirde, bu kurumlara bağlı eşit derecedeki memurlara da uygulanabilir. Madde - VIII Uyuşmazlıkların çözülmesi 29 uncu Bent - Birleşmiş Milletler Kurulu aşağıdaki uyuşmazlıklar için çözme şekilleri derpiş edecektir: a) Kurulun dahil bulunacağı sözleşme veya hususi hukuk işleriyle ilgili uyuşmazlıklar; b) Resmi sıfatı dolayısiyle muafiyetten faydalanan ve bu muafiyeti Umumi Katiplikçe kaldırılmamış bulunan bir kurul memurunun methaldar olduğu uyuşmazlıklar. 30 uncu Bent - Taraflar, muayyen bir halde, başka bir çözme şekline başvurmakta anlaşmadıkları takdirde, işbu sözleşmenin uygulanmasına ve yorumlanmasına dair bütün uyuşmazlıklar Milletlerarası Adalet Divanına sunulacaktır. Bir üye devlete birleşmiş milletler kurulu arasında uyuşmazlık çıkması halinde, Antlaşmanın 96 ncı ve Divan Statüsünün 65 inci maddelerine uygun olarak, ortaya çıkan her hukuki mesele hakkında istişari oy istenecektir. Divanın oyu, taraflarca kati olarak kabul edilecektir. Nihai Madde 31 inci Bent - İşbu sözleşme, katılmaları için Birleşmiş Milletler Kuruluna üye bütün devletlere sunulmuştur. 32 nci Bent - Katılma, Birleşmiş Milletler Umumi Katibine hususi bir vesika tevdii suretiyle vukubulacak ve Sözleşme, her devlet için, kendisi tarafından tevdi edilen katlıma vesikasının teslim tarihinden başlıyarak yürürlüğe girecektir. 33 üncü Bent - Umumi Katip, her katılma vesikası tesliminden bütün üye devletleri haberdar edecektir. 34 üncü Bent - Şurası Mukarrerdir ki, her hangi bir üye devlet tarafından katılma vesikası teslim edildikten sonra, bu devletin, işbu sözleşme hükümlerini, kendi kanunları gereğince, uygulamak durumunda bulunması gerekir. 35 inci Bent - İşbu Sözleşme, Birleşmiş Milletler Kurulu ile katılma vesikasını tevdi eden her üye devlet arasında, bu üye devlet kurulun üyesi kaldığı müddetçe veya, Genel Kurul tarafından tekrar gözden geçirilmiş olan bir genel Sözleşme onanıp da adı geçen üye devlet bu son Sözleşmeye katılıncaya kadar yürürlükte kalacaktır. 36 ncı Bent - Umumi Katip, bir veya biraç üye devlete işbu sözleşme hükümlerinin, bu üye devlet veya devletlerce uygulamaya şeklini tesbit eden ek anlaşmalar yapabilecektir. Bu ek anlaşmalar, her defasında, Genel Kurulun tasvibine sunulacaktır. [1] Birleşmiş Milletler teşkilatının siyasi faaliyeti dışında kalacak ve ticari bir mahiyet arzedecek iş ve teşebbüslerden elde edilecek gelirler vasıtasız vergi kanunlarımız hükümlerine tabi tutulur. [2] Gümrük muafiyetinden istifade ile yurda sokulan Birleşmiş Milletler Teşkilatına ait mallar, Türkiye'de satıldığı takdirde Gümrük Kanununun "4"üncü maddesi gereğince bunlardan gümrük vergisi ile girişe terettüp eden diğer vergi ve resimler alınır. [3] Birleşmiş milletlerin Türkiye dahilinde arazi ve gayrimenkul mubayaaları, yabancılar hakkındaki mubayaa şartlarına tabi olduğu gibi, satın alacağı her türlü mallardan, yurt dışına çıkarılmayıp Türkiye'de istimal ve istihlak edilenler de muamele veya bu nevi mallar üzerine mevzu vergi kanunları hükümlerine tabidir.